Mounjaro - co to za lek, jak działa i dla kogo

Mounjaro - co to za lek

Mounjaro to lek produkowany przez firmę Eli Lilly, którego substancją czynną jest tirzepatyd. Ma postać przejrzystego, bezbarwnego roztworu w gotowym wstrzykiwaczu i podaje się go raz w tygodniu w zastrzyku podskórnym, w skórę brzucha, uda lub ramienia. To nie jest tabletka, tylko iniekcja o przedłużonym działaniu, którą po krótkim przeszkoleniu pacjent wykonuje samodzielnie w domu, zawsze tego samego dnia tygodnia, z jedzeniem lub bez. Tirzepatyd należy do leków inkretynowych, czyli takich, które naśladują hormony wydzielane w jelitach po posiłku. Mounjaro ma kategorię Rp, co oznacza, że apteka wydaje je wyłącznie na ważną receptę.

Substancja czynna i podwójny mechanizm GIP i GLP-1

Tu leży sedno tego, czym Mounjaro odróżnia się od innych leków na rynku. Starsze cząsteczki z tej rodziny, jak semaglutyd w Ozempicu, naśladują jeden hormon, GLP-1. Tirzepatyd działa na dwa receptory naraz: GLP-1 oraz GIP, czyli drugi hormon jelitowy zaangażowany w gospodarkę cukrową i przemianę materii. Dlatego mówi się o nim jako o podwójnym agoniście GIP i GLP-1. W praktyce lek pobudza trzustkę do wydzielania insuliny wtedy, gdy poziom cukru we krwi jest podwyższony, hamuje wyrzut glukagonu, spowalnia opróżnianie żołądka oraz oddziałuje na ośrodki sytości w mózgu. Efektem jest lepsza kontrola glikemii, a przy okazji mniejszy głód i dłuższe uczucie najedzenia. Ponieważ insulina uwalnia się zależnie od poziomu cukru, sam tirzepatyd rzadko powoduje niedocukrzenie, choć ryzyko rośnie w połączeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika. Sam mechanizm całej grupy rozwijamy na stronie o tym, jak działają leki GLP-1.

Na co jest Mounjaro - wskazania

Mounjaro ma w Unii Europejskiej dwa zarejestrowane obszary zastosowania. Pierwszy to leczenie niewystarczająco kontrolowanej cukrzycy typu 2 u dorosłych, jako uzupełnienie diety i wysiłku fizycznego, samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi. Drugi to leczenie otyłości oraz nadwagi u dorosłych, także jako uzupełnienie diety o obniżonej kaloryczności i zwiększonej aktywności fizycznej. To ważna różnica w porównaniu z Ozempikiem, który jest zarejestrowany wyłącznie na cukrzycę, a w odchudzaniu bywa stosowany poza wskazaniami. Tirzepatyd nie jest natomiast insuliną i jej nie zastępuje u osób, które insuliny bezwzględnie potrzebują. Nie jest też przeznaczony do leczenia cukrzycy typu 1. Związek między leczeniem cukrzycy a redukcją masy ciała opisujemy szerzej na stronie o tym, jak leki na odchudzanie łączą się z cukrzycą.

Mounjaro a odchudzanie

Ponieważ tirzepatyd zmniejsza apetyt i spowalnia opróżnianie żołądka, redukcja masy ciała jest realnym i, w przypadku wskazania otyłościowego, zamierzonym efektem leczenia. W badaniach klinicznych tirzepatyd dawał średnio większą utratę masy ciała niż semaglutyd. Trzeba jednak pamiętać, że to wynik populacyjny, czyli średnia z badanych grup, a nie obietnica konkretnego rezultatu dla pojedynczej osoby. Rzeczywisty efekt zależy od dawki, którą organizm toleruje, od diety, aktywności fizycznej i chorób współistniejących. Lek jest narzędziem wspierającym zmianę stylu życia, a nie jej zamiennikiem. To, jak Mounjaro wypada na tle semaglutydu pod względem mechanizmu i skuteczności, porównujemy w osobnym wpisie o tym, czym różnią się Ozempic i Mounjaro.

Dawkowanie Mounjaro w skrócie

Leczenia nie zaczyna się od dawki docelowej. Organizm potrzebuje czasu na adaptację, dlatego stosuje się schemat rozbiegowy, który ogranicza nudności na starcie.

Zestawienie informacyjne. Dawka 2,5 mg jest rozbiegowa, nie lecznicza. Tempo i dawkę docelową ustala lekarz.

Dawka 2,5 mg służy tylko rozpoczęciu terapii i nie jest dawką leczniczą. Po czterech tygodniach zwykle podnosi się ją do 5 mg, a następnie w razie potrzeby stopniowo dalej, nie częściej niż co cztery tygodnie, aż do dawki podtrzymującej dobranej przez lekarza. Nie każda osoba dochodzi do 15 mg, bo lekarz może zatrzymać zwiększanie wcześniej, jeśli efekt jest zadowalający lub tolerancja gorsza. Praktyczne wskazówki, jak podać zastrzyk i co zrobić po pominięciu dawki, zebraliśmy w poradniku o tym, jak stosować Mounjaro.

Skutki uboczne i przeciwwskazania

Najczęstsze działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego: nudności, biegunka, wymioty, zaparcia i ból brzucha. Są zwykle najsilniejsze na początku leczenia i po każdym zwiększeniu dawki, a u wielu osób słabną z czasem, gdy organizm się przyzwyczai. Właśnie dlatego dawkę podnosi się tak powoli. Rzadziej pojawia się kamica żółciowa, a w połączeniu z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika także niedocukrzenie. Rzadkim, ale poważnym działaniem jest zapalenie trzustki, które objawia się silnym, uporczywym bólem brzucha promieniującym do pleców i wymaga pilnego kontaktu z lekarzem. Leku nie stosuje się przy nadwrażliwości na tirzepatyd, a z ostrożności także u osób z rakiem rdzeniastym tarczycy w wywiadzie osobistym lub rodzinnym oraz z zespołem mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2. Pełną listę objawów, przy których należy zareagować, zbieramy we wpisie o skutkach ubocznych leków na odchudzanie.

Dla kogo jest Mounjaro i jak uzyskać receptę

Mounjaro jest przeznaczone dla dorosłych z cukrzycą typu 2, u których dieta i wysiłek fizyczny nie wystarczają do kontroli choroby, oraz dla dorosłych leczonych z powodu otyłości lub nadwagi z towarzyszącą chorobą związaną z masą ciała. O tym, czy lek jest wskazany, decyduje lekarz na podstawie wywiadu, wskaźnika masy ciała, chorób współistniejących i przyjmowanych leków. Kryteria kwalifikacji i przeciwwskazania opisujemy na stronie o tym, dla kogo są te leki, a zasady bezpiecznego leczenia na stronie o bezpieczeństwie. E-receptę można uzyskać online: wypełniasz formularz medyczny, opłacasz konsultację, a lekarz ocenia wskazania i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia receptę z kodem przesyłanym na e-mail.

Najczęstsze pytania